РЕФЕРЕНДУМ 1996 ГОДА И ЕГО ПОСЛЕДСТВИЯ

29.11.2020

Правовой аспект

Доктар юрыдычных навук і
былы судзьдзя Канстытуцыйнага суду
Міхаіл Пастухоў

То, что мы наблюдаем в Беларуси сегодня, во многом было предопределено прошлыми событиями. В том числе референдумом от 24 ноября 1996 года.

Кому был нужен референдум?

Референдум 1996 года стал очередным этапом борьбы Александра Лукашенко за верховенство власти. Через депутатское лобби в Верховном Совете 13-го созыва он добился принятия решения о назначении референдума. Группа депутатов (82 чел.) вынесла на референдум свои вопросы в качестве альтернативы.

Как известно, среди вопросов, предложенных на тот референдум, были изменения и дополнения в Конституцию 1994 года. Они касались, в основном, перераспределения полномочий высших органов власти. Многочисленные поправки в Конституцию скрывались под формулировкой: «…принять Конституцию Республики Беларусь 1994 года с изменениями и дополнениями (новая редакция Конституции), предложенными Президентом Республики Беларусь А.Г.Лукашенко».

После вынужденного принятия решения о назначении референдума председатель Верховного Совета Республики Беларусь Семен Шарецкий обратился в Конституционный суд с предложением проверить постановление парламента на предмет соответствия Конституции и законам Республики Беларусь.

В то время я был членом Конституционного суда и помню ту сложную ситуацию перед референдумом. Суд принял дело к рассмотрению и назначил его на 4 ноября 1996 г. От Верховного Совета в качестве представителей выступали С.И.Калякин, Т.А.Манукова, А.В.Матусевич, Г.И.Юркевич. Представителями от президентской стороны были А.М.Абрамович, В.Е.Лубовский, А.В.Марыскин, А.Л.Пласковицкий.

Для большинства судей было очевидно, что А.Лукашенко предлагал на референдум, по сути, новую Конституцию с широчайшими полномочиями президента. Однако в составе Конституционного суда сформировалось «президентское лобби», которое противодействовало принятию жесткого решения. В результате длительного обсуждения удалось получить требуемые 7 голосов судей лишь по формулировке о признании несоответствующим Конституции и законам Республики Беларусь пункта 3 постановления Верховного Совета в части вынесения проектов изменений и дополнений Конституции на обязательный референдум. Это означало, что поправки в Конституцию при любом исходе голосования на референдуме не могли иметь обязательного характера. Запись на решение Конституционного суда содержалась в бюллетене для голосования.

Очевидно, что вся волтузня относительно перераспределения полномочий высших органов власти была нужна исключительно А.Лукашенко. Не случайно в новой редакции Конституции глава «Президент Республики Беларусь» была передвинута на первое место в разделе об органах власти. Немаловажно и то, что в последнем разделе Конституции «Заключительные и переходные положения» появилась статья 144. В ней разработчики записали: «Президент Республики Беларусь сохраняет свои полномочия. Срок его полномочий исчисляется со дня вступления в силу настоящей Конституции».

В переводе на обычный язык эта норма означает, что власть действующего президента продлялась без всяких выборов еще на пять лет. С позиции законодательства это можно расценить как незаконное продление (удержание) власти. Тем более, что изменения и дополнения в Конституцию объявлялись «настоящей», то есть новой, Конституцией.

Что изменилось после референдума?

Вопреки решению Конституционного суда от 4 ноября 1996 г., новая редакция Конституции была введена в действие. Уже 26 ноября 1996 г. по инициативе администрации президента были собраны вне здания парламента 103 депутата, которые  приняли решение о прекращении полномочий Верховного Совета 13-го созыва.

С юридической точки зрения это решение нельзя признать законным. Прежде всего, по той причине, что решение о досрочном роспуске парламента могло быть принято при наличии не менее 2/3 от избранных депутатов (при тогдашней численности  парламента – не  менее 133 чел.). Сам по себе документ носил странный характер «Закон Республики Беларусь «О прекращении полномочий Верховного Совета Республики Беларусь тринадцатого созыва». После голосования его сразу подписал заместитель председателя Верховного Совета Юрий Малумов.

На том заседании собравшиеся депутаты составили список из 122 депутатов, которые, по их мнению, могли быть включены в состав Палаты представителей. Позднее из этого списка А.Лукашенко отобрал 110 депутатов, которые без всяких выборов стали первым составом Палаты представителей. Остальных депутатов просто «вытолкали в шею» без выплаты положенного по закону выходного пособия (такая же участь постигла и автора статьи, когда он был освобожден президентским указом от должности судьи Конституционного суда. – Авт.).

Выборы членов верхней палаты — Совета Республики – прошли только в январе 1997 года. Правовой основой для формирования этой палаты послужила не только новая редакция Конституция, но и один из первых президентских декретов от 11 декабря 1996 г. «Об утверждении Положения о выборах членов Совета Республики Национального собрания Республики Беларусь».

Правительство стало целиком назначаться Президентом и нести перед ним персональную ответственность. Оно получило название Совет Министров Республики Беларусь. Его формальным главой стал Премьер-министр.

Высшие суды (Конституционный суд, Верховный суд, Высший хозяйственный суд), как и нижестоящие суды, оказались в полном подчинении Президента. Статус Конституционного суда существенно изменился. Его регламентация была перенесена из раздела V «Органы государственного контроля и надзора» в раздел III (глава «Суд»). Тем самым, Конституционный суд был включен в систему судов.

Вместо распущенной Контрольной палаты Республики Беларусь А.Лукашенко образовал Комитет государственного контроля с неограниченными полномочиями и подчинением исключительно себе.

Президент получил право назначать и освобождать от должности председателя Центризбиркома, председателя правления Национального банка, Генерального прокурора, а также других должностных лиц, включенных в кадровый реестр главы государства.

Однако самым грубым нарушением основ государственного устройства стало включение в Конституцию раздела IX “Заключительные и переходные положения» (ст.ст.141-146). Согласно его положениям, действие Конституции 1994 года, а также Закона «О порядке вступления в силу Конституции Республики Беларусь» от 15 марта 1994 года отменялось, а  Конституция с изменениями и дополнениями, принятыми на республиканском референдуме,  вступала в силу со дня ее опубликования.

*  *  *

По сути, этими поправками была похоронена Конституция 1994 г. Поэтому задача честных юристов состоит в том, чтобы восстановить действие этой Конституции как законной основы легитимных органов власти.

Belarusian social democratic party (Hramada)

НЕСТАНДАРТНЫ ЭНГЕЛЬС, або ШТО-КОЛЕЧЫ ПРА ПОЗНІ МАРКСІЗМ

Сідарэвіч Анатоль Міхайлавіч
Старшыня ЦРК БСДП (Грамада)

Адзін расійскі гісторык назваў 70-гадовага Фрыдрыха Энгельса нестандартным. І сапраўды, калі ты чытаеш твор за творам сталага Энгельса, яго вобраз, створаны савецкай прапагандай, разбураецца. Перад намі паўстае мысляр, які імкнецца разабрацца ва ўсіх складанасцях сваёй эпохі і шукае нестандартныя адказы на самыя вострыя пытанні. І гэтыя адказы разбураюць тое ўяўленне пра марксізм, якое выпрацоўвала ў савецкіх людзей бальшавіцкая прапаганда. Але пачнем ад пачатку.

МАРКСІЗМ ДА МАРКСА

Фрыдрыха Энгельса называюць класікам марксізму. Але сам Энгельс (напрыклад, у 1890 г.) слова “марксізм” браў у іранічнае двукоссе. І нагадваў словы Карла Маркса: “Я ведаю толькі тое, што сам я не марксіст”.

Між тым сапраўдным айцом таго, што называецца марксізмам, быў Энгельс. Трапіўшы ў 1842 г. другі раз у Англію, ён пачаў пільна прыглядацца да эканамічнага і грамадскага жыцця краіны. Вынікам яго назіранняў сталі класічныя працы: “Становішча рабочага класа ў Англіі” і “Накіды да крытыкі палітычнай эканоміі”. Вось гэтая, другая, праца 23-гадовага дэндзі зрабіла вялікі ўплыў на Маркса, і той у 1859 г. напіша працу, загаловак якой нагадвае загаловак Энгельсавай: “Да крытыкі палітычнай эканоміі”. Так з’явілася аснова для “Капітала”.

Пасля “Накідаў…” Энгельс стаў Марксавым суаўтарам. Разам яны напісалі працу “Нямецкая ідэалогія” (1846), у якой выклалі новы — матэрыялістычны — погляд на гісторыю. Аднак іх твор не знайшоў выдаўца пры жыцці аўтараў. Таму свае ідэі Энгельс і Маркс выкладалі і абгрунтоўвалі ў іншых працах.

Энгельсу належыць прыярытэт у фармуляванні пастулатаў камунізму. Ягоная праца “Прынцыпы камунізму” (лістапад 1847 г.; таксама не апублікаваная пры жыцці аўтара) стала асновай для напісанага разам з Марксам “Маніфеста Камуністычнай партыі” (1848).

ЦІ МОГ БЫЦЬ МАНІФЕСТ САЦЫЯЛІСТЫЧНАЙ ПАРТЫІ?

Савецкаму чалавеку спецыяльна не тлумачылі, што “віна” Маркса і Энгельса ў тым, што яны не “расклалі па палічках” адрозненні паміж камунізмам і сацыялізмам.

Паміж сацыялізмам і камунізмам як тэорыяй і як будучым ладам у іх тэкстах адрознення няма: і сацыялізм, і камунізм — бяскласавае грамадства. Іншая справа — камунізм як рух.

Камунізм Маркс і Энгельс разглядалі як частку сацыялізму, а сам сацыялізм падзялялі на дэмакратычны (які робіць стаўку на мірныя, парламенцкія метады) і рэвалюцыйны. Таму не трэба здзіўляцца, што, пішучы ў 1888 г. прадмову да Камуністычнага маніфесту, Энгельс назваў яго самым распаўсюджаным творам сацыялістычнай літаратуры. І ў той самай прадмове Энгельс тлумачыў, што сацыялізм у 1847–1848 гг., калі пісаўся Маніфест, “быў “рэспектабельны”, а камунізм — якраз наадварот”, “сацыялізм быў буржуазным рухам, камунізм — рухам рабочага класа”. Вось чаму аўтары назвалі свой твор “Маніфестам Камуністычнай партыі”.

Цягам часу ідэі “рэспектабельных” сацыялістаў сталі ідэалогіяй рабочага руху, рабочых партый. Камунізм як плынь у сацыялістычным руху паступова адыходзіў на маргінэс. І толькі ў Расіі ён быў прыметнай сілай і ў час 1-й сусветнай вайны аформіўся як самастойная таталітарысцкая партыя.  

ЮНАЦКАЯ ГАРАЧНАСЦЬ

У 1887 г. рыхтавалася перавыданне напісанай у 1845 г. працы Энгельса “Становішча рабочага класа ў Англіі”. У прадмове да кніжкі аўтар напісаў: “Я наўмысна не выкасаваў з тэксту многія прадказанні, у тым ліку прадказанне блізкасці сацыяльнай рэвалюцыі ў Англіі, на якое я адважыўся пад уплывам сваёй юнацкай гарачнасці”.

Бадай, тое ж Энгельс мог напісаць і пра некаторыя палажэнні Камуністычнага маніфесту. У прыватнасці, ён мог прызнаць, што разам з Марксам перабольшваў пасіянарнасць і згуртаванасць пралетарыяту, не ўлічваў яго падзел на прафесійныя, кваліфікацыйныя, этнічныя і рэлігійныя групы, псіхалогію гэтых груп.

У той самай прадмове Энгельс пісаў: чым больш развітая капіталістычная вытворчасць, тым менш можа буржуазія карыстацца тымі прыёмамі дробнага махлярства і жульніцтва, якія характарызуюць раннія стадыі капіталізму.

Маладыя Энгельс і Маркс ігнаравалі магчымасць гуманізацыі капіталізму. У 1887 г. Энгельс адзначаў: па меры развіцця капіталізму “ў фабрычнай вытворчасці, як відаць, устанаўліваліся нейкія нормы маралі”. Гуманізацыя, можна сцвярджаць, адбывалася не так з добрых інтэнцый буржуазіі, як пад ціскам рабочага руху і ліберальных інтэлектуалаў, якія гэтаму руху спачувалі. Да таго ж заваўжым, што развіццё капіталізму вяло да ўсеагульнай адукацыі і павышэння адукаванасці і культурнага ўзроўню наёмных работнікаў.

Кіроўныя колы заходніх краін лічылі за лепшае пайсці на саступкі рабочым раней, чым пачнуцца сацыяльныя забурэнні. Так, у Нямеччыне, каб не даць сацыялістам стаць самай уплывовай сілай, урад сам рэалізаваў важныя пункты сацыялістычнай праграмы: увёў страхаванне ад няшчасных выпадкаў, ад хваробаў, інваліднасці і пенсійнае страхаванне. У Злучаным Каралеўстве буржуазія дзялілася звышпрыбыткамі, атрыманымі ад эксплуатацыі калоній. І калі ў 1848 г. Энгельс і Маркс пісалі, што пралетарыям няма чаго губляць, то пад канец ХІХ ст. у развітых краінах пралетарыяту, апісанага Энгельсам у 1845 г., ужо не было. Рабочым, асабліва кваліфікаваным і высокакваліфікаваным, ужо было што губляць.       

ПОЗНІ МАРКСІЗМ

Некаторыя аўтары лічаць, што позні марксізм пачаўся ў 1870-х. Я рызыкну канкрэтызаваць: у 1872-м. У гэтым годзе Маркс і Энгельс абвясцілі Камуністычны маніфест гістарычным дакументам і планавалі наступнае яго выданне “забяспечыць уводзінамі”. Аднак уводзіны так і не былі напісаныя.

Энгельс, як паслядоўнік Гегеля, ведаў, што ўсё ёсць станаўленне і бесперапыннае развіццё. Таму ён задумаўся, ці магчымы такі стан грамадства, на якім далейшае яго развіццё, дасканаленне спыніцца. І ў 1888 г. у працы “Людвіг Фоербах і канец класічнай нямецкай філасофіі” ён даў адказ: “Гісторыя… не можа атрымаць канчатковае завяршэнне ў нейкім дасканалым, ідэальным стане чалавецтва”. Дасканалае грамадства, пісаў ён, можа існаваць “толькі ў фантазіі”.

КАНЦАВАЯ МЭТА ГІСТОРЫІ

Калі гісторыя не можа атрымаць канчатковае завяршэнне ў нейкім дасканалым грамадстве, то якая тады канцавая мэта сацыялістаў? Такое пытанне было Энгельсу зададзена. У 1893 г. у газеце Le Figaro ён адказаў: “У нас няма канцавой мэты. Мы прыхільнікі пастаяннага, бесперапыннага развіцця…”.

Праз некалькі гадоў Энгельсаў памочнік і душапрыказчык напіша: “…тое, што разумеюць… пад “канцавой мэтай сацыялізму”, мае для мяне… мала сэнсу і цікавасці: гэтая мэта, што б яна ні азначала, для мяне — нішто, рух — усё. І пад рухам я разумею як усеагульны рух грамадства, г. зн. сацыяльны прагрэс, так і палітычную і эканамічную агітацыю і арганізацыю для ўздзеяння на гэты прагрэс”.

На Эдуарда Бернштайна накінулся Пляханаў, Парвус, Ленін, Троцкі, Люксемург і нават Каўцкі, але па сутнасці ўсе яны палемізавалі з Энгельсам. І нават з Марксам, які яшчэ ў 1846 г. разам з Энгельсам пісаў: “Камунізм для нас не стан, які павінен быць усталяваны, не ідэал, з якім павінна ўзгадняцца рэчаіснасць. Мы называем камунізмам рэальны рух, які знішчае цяперашні стан”.

У гэтай цытаце з “Нямецкай ідэалогіі” слова “камунізм” лёгка памяняць на слова “сацыялізм”. І наогул, можна сказаць, што сацыялізм — гэта канвенцыйная назва посткапіталістычнага грамадства.

Тое, што пісалі Маркс, Энгельс і Бернштайн, цяпер фармулюецца так: мы не ведаем канцавой мэты гісторыі, нашай задачай з’яўляецца штодзённая барацьба за сацыяльны прагрэс і за тое, што гэтаму прагрэсу спрыяе.

САЦЫЯЛІЗМ І ДЭМАКРАТЫЯ

Сацыяльнаму прагрэсу спрыяе дэмакратыя. Дэмакратыя ж немагчымая без усегульнага выбарчага права. Усеагульнае ж выбарчае права — гэта “тая зброя, якая ў руках класава свядомых рабочых б’е далей і паражае дакладней, чым малакалібернае магазіннае ружжо ў руках вымуштраваных салдатаў”. Так пісаў Энгельс за год да смерці аўстрыйскім таварышам.

Барацьба за ўсеагульнае выбарчае права, як і за 8-гадзінны рабочы дзень, стала галоўным лозунгам сацыялістаў другой палавіны ХІХ ст.

САЦЫЯЛІЗМ І СВАБОДА

Уласна, што такое сацыялізм? Яго сутнасць коратка выразіў паэт: «свободный труд свободно собравшихся людей”. Маладыя Энгельс і Маркс сфармулявалі ў Камуністычным маніфесце гэта так: асацыяцыя, якая прыходзіць на месца буржуазнага грамадства з яго класамі і класавымі супрацьлегласцямі і ў якой свабоднае развіццё кожнага з’яўляецца ўмовай свабоднага развіцця ўсіх.

Праз 30 гадоў Энгельс у працы “Анты-Дзюрынг” пісаў пра сацыялізм — гэта скачок з царства неабходнасці ў царства свабоды, калі “людзі пачнуць зусім свядома самі тварыць сваю гісторыю”, калі прыведзеныя імі ў рух грамадскія прычыны будуць у пераважнай і ўсё больш узрастаючай меры весці да тых наступстваў, якіх людзі жадаюць. Такім чынам, свабода — гэта ў значнай меры і свабода ад тых абмежаванняў, якія на чалавека накладваюць прырода і гісторыя.

МІРНЫ ПЕРАХОД ДА САЦЫЯЛІЗМУ

У Камуністычным маніфесце Энгельс і Маркс пісалі: камуністы адкрыта заяўляюць, што іх мэты “могуць быць дасягнутыя толькі шляхам гвалтоўнага звяржэння ўсяго існага грамадскага ладу”.

У 1890 г. адзін з лідэраў нямецкіх сацыялістаў, Вільгельм Лібкнехт, агучыў тэзіс аб урастанні капіталістычнага грамадства ў сацыялістычнае. Гэтую “ерась” Каўцкі і Бернштайн паўтарылі ў праекце Эрфурцкай праграмы СДПГ (1891). І што на гэта Энгельс? А Энгельс увязваў магчымасць мірнага пераходу да новага грамадства з палітычным рэжымам у краіне: “Можна сабе ўявіць, што старое грамадства магло б мірна ўрасці ў новае ў такіх краінах, дзе народнае прадстаўніцтва засяроджвае ў сваіх руках усю ўладу, дзе канстытуцыйным шляхам можна зрабіць усё што заўгодна, калі толькі маеш за сабой большасць народа…”.

А ШТО СА ЗБРОЙНЫМ ПАЎСТАННЕМ?

З 1878 г. у Нямеччыне ў дачыненні да сацыялістаў дзейнічаў выключны закон. Спачатку ў Швейцарыі, а потым у Англіі сацыялісты выдавалі газету Der Sozialdemokrat. У 1890 г. партыя легалізвалася і патрэба выдаваць нелегальную газету адпала. У развітальным слове да чытачоў газеты Энгельс пісаў, што сацыялістам цяпер трэба спрабаваць абыходзіцца толькі законнымі сродкамі барацьбы, бо такім чынам “дасягаюцца найбольшыя вынікі”. Калі улада будзе дзейнічаць супрацьпраўнымі метадамі, то і сацыял-дэмакратыя вымушана будзе стаць на незаконны шлях. Далей ён апеляваў да брытанскага права, якое дапускае паўстанне ў тым разе, калі ўлада выходзіць за рамкі закона. Дык вось, калі ўлады Нямеччыны выйдуць за рамкі закона, ці будзе партыя будаваць барыкады, апеляваць да сілы зброі? “Такое задавальненне сваім ворагам яна пэўна не даставіць”, — адказваў Энгельс.

Ва ўводзінах да Марксавай кнігі “Класавая барацьба ў Францыі…” (1895) Энгельс адзначаў,  паўстанне тыпу 1848 г. у значнай меры ўстарэла. Справа ў тым, што супраць паўстанцаў будзе пушчана войска, якое мае гарматы і добра забяспечаныя ды вывучаныя сапёрныя часткі. А яшчэ з 1848 г. у аснашчэнні войскаў адбылося многа змяненняў, “і ўсе на карысць войскаў”.

Барыкады маюць больш маральнае, чым матэрыяльнае значэнне, пісаў Энгельс. Барацьба на барыкадах паспяховая тады, калі войска стомлена, кепска забяспечана, калі жаўнеры адмаўляюцца страляць, а ў камандзіраў прапала рашучасць. Усе гэтыя моманты трэба ўлічваць, перш чым пачынаць паўстанне. З другога боку, яно можа быць выгаднае паноўным класам, якія іншы раз правакуюць народ, “хочуць завабіць нас неадменна туды, дзе страляе ружжо і сячэ шабля”.

І цытата на завяршэнне: “Мы, “рэвалюцыянеры”, “звяргальнікі”, мы маем значна большыя поспехі з дапамогаю легальных сродкаў, чым з дапамогай нелегальных  ці з дапамогаю перавароту”.

САЦЫЯЛІСТЫ І МАНАРХІЯ

Як вядома, сацыялісты ХІХ ст. былі рэспубліканцамі. Але вось у 1891 г. нямецкія сацыял-дэмакраты ў праект сваёй праграмы не ўставілі пункт аб ліквідацыі манархіі. Энгельс разумеў прычыну такога апартунізму і таму напісаў: “Зрэшты, пытанне аб рэспубліцы можна… абысці. Але што на мой погляд варта і можна ўключыць у праграму, гэта — патрабаванне засяроджання ўсёй палітычнай улады ў руках народнага прадстаўніцтва. І гэтага пакуль што было б дастаткова, калі ўжо нельга ісці далей”. А далей ісці нямецкія сацыялісты не маглі. У 1890-м партыя пасля 12 гадоў нелегальнага становішча атрымала легальны статус. Уключэнне ў праграму пастулату аб ліквідацыі манархіі зноў змусіла сацыял-дэмакратаў пераходзіць на нелегальнае становішча. Таму Энгельс не настойваў на ліквідацыі манархіі. Яго задавальняла мадэль манархіі ў Злучаным Каралеўстве, дзе “дынастыя бяссільная супраць волі народу”.

І калі сацыялісты Бельгіі, Даніі, Швецыі ды іншых краін, улічваючы традыцыі і грамадскія настроі, змагаліся не за рэспубліку, а за абмежаванне ўлады манархаў, яны дзейнічалі як паслядоўнікі Энгельса. 

АБ ДЫКТАТУРЫ ПРАЛЕТАРЫЯТУ

Развіваючы ідэю Гракха Бабёфа аб дыктатуры беднякоў, Маркс увёў у тэорыю сацыялізму паняцце “дыктатура пралетарыяту”. Дык вось, Энгельс “спецыфічнай формай для дыктатуры пралетарыяту” назваў дэмакратычную рэспубліку. З гэтага вынікае, што дыктатура пралетарыяту — гэта ўлада рабочага класа, а дакладней — яго партыі, якая, маючы за сабою большасць народа, праводзіць змяненні  ў інтарэсах людзей наёмнай працы. Пры гэтым яна захоўвае дэмакратычныя нормы і працэдуры. Менавіта з гэтых пазіцый крытыкавалі ў 1918 г. бальшавікоў за іх “дыктатуру пралетарыяту” і “рэвалюцыянерка” Роза Люксембург, і “рэфарміст” Карл Каўцкі.

НАЦЫЯНАЛЬНАЕ І ІНТЭРНАЦЫЯНАЛЬНАЕ

Маладыя Энгельс і Маркс пісалі, што рабочыя не маюць айчыны. Яны лічылі, што ў будучыні пралетарыят, узяўшы ўладу, стане адным нацыянальным класам і “канстытуюецца як нацыя”. Але, агаворвалі яны, пралетарыят застаецца нацыянальным не ў тым сэнсе, як гэта разумее буржуазія. Яны былі ўпэўненыя, што нацыянальная адасобленасць і супрацьлелнасці народаў знікаюць па меры развіцця капіталізму і складвання сусветнага рынку. Панаванне ж пралетарыяту толькі паскорыць знікненне нацыянальных адасобленасці і супярэчнасцяў. “У той меры, у якой будзе знішчана эксплутатацыя аднаго індывідуума другім, знішчана будзе і эксплуатацыя адной нацыі другою”. Гэты тэзіс стаў для пэўнай часткі марксістаў догмаю.

Сталы Энгельс жыў у перыяд, калі завяршаўся падзел свету і наспявала барацьба за яго перадзел. Ён бачыў, што ў каланізацыі чынны ўдзел бралі і сыны рабочага класа, што рабочыя Вялікабрытаніі, Францыі ды інш. краін мелі з каланізацыі выгады. Ён бачыў, што паміж працоўнымі метраполій і калоній, пануючых і прыгнечаных нацый не можа быць інтэрнацыяналізму. “Інтэрнацыянальны рух пралетарыяту, — пісаў ён, — наагул магчымы толькі ў асяроддзі самастойных нацый”. Пішучы аб прыгнечаных Ірландыі і Польшчы, Энгельс заявіў, што гэтыя нацыі “не толькі маюць права, але і абавязаны быць нацыянальнымі, перш чым яны стануць інтэрнацыянальнымі”. Тое ж, пэўна, датычыла і Беларусі, і іншых “ускраін Расійскай імперыі”.    

НАЦЫЯНАЛЬНАЕ І КЛАСАВАЕ

Сталы Энгельс адмаўляў тэзіс ранняга марксізму пра тое, што сацыяльнае вызваленне павінна папярэднічаць нацыянальнаму. Ён пісаў: “Ліквідацыя нацыянальнага ўціску з’яўляецца асноўнай умовай усякага здаровага і свабоднага развіцця. Польскіх сацыялістаў, якія не ставяць вызваленне краіны на першае месца ў сваёй праграме, я параўнаў бы з нямецкімі сацыялістамі, якія б не жадалі патрабаваць у першую чаргу адмены закона супраць сацыялістаў, увядзення свабоды друку, саюзаў і сходаў. Для таго каб мець магчымасць змагацца, патрэбна спачатку глеба пад нагамі, паветра, святло і прастора. Інакш усё — балбатня”.

Ідэю развіў К. Каўцкі, які пісаў: “Самастойнасць нацыі з’яўляецца натуральна неабходнай перадумовай усякай сучаснай класавай барацьбы”.

АБ ЗНЕШНЯЙ ПАЛІТЫЦЫ РАСІЙСКАГА ЦАРЫЗМУ

Працяглы час ад савецкіх людзей хавалі працу Энгельса “Знешняя палітыка расійскага царызму” (1890). У гэтай працы ён пісаў, што Расійская імперыя “з’яўляецца галоўным аплотам, рэзервовай пазіцыяй і разам з тым рэзервовай арміяй еўрапейскай рэакцыі”, што “адно ўжо яе пасіўнае існаванне ўяўляе для нас пагрозу і небяспеку”, што “сваім пастаянным умяшальніцтва у справы Захаду гэтая імперыя затрымлівае і парушае нармальны ход нашага развіцця і робіць гэта з мэтаю заваявання для сябе такіх геаграфічных пазіцый, якія забяспечвалі б ёй панаванне над Еўропай і тым самым зрабілі б немагчымай перамогу еўрапейскага пралетарыяту”.

Энгельс думаў, што пасля падзення царызму знешняя палітыка Расіі памяняецца,Таму, пісаў ён, “Заходняя Еўропа наагул і заходнееўрапейская рабаочая партыя асабліва зацікаўлены, вельмі глыбока зацікаўлены ў перамозе расійскай рэвалюцыйнай партыі”…

ПАЛІТЫЧНЫ ТЭСТАМЕНТ ЭНГЕЛЬСА

Энгельс яшчэ ў 1880-х гг. прадбачыў вялікую вайну ў Еўропе. У 1891-1892 гг. ён надаў гэтаму пытанню шмат увагі ў працы “Сацыялізм у Нямеччыне”.

Энгельс пісаў, што Нямеччына апынецца паміж французскім молатам і расійскім кавадлам. Пры гэтым найбольшым злом ён лічыў Расію, бо расійскі царызм — “вораг усіх заходніх народаў, нават буржуазіі гэтых народаў”.  

У інтарэсах сацыялістаў быў мір. А калі б вайна пачалася, калі б расійскія і французскія войскі ўварваліся ў Нямеччыну, гэта была б барацьба не на жыццё, а на смерць, бо гаворка ішла б аб нацыянальным існаванні Нямеччыны, бо, асабліва адзначаў Энгельс, “калі б царскія орды уварваліся ў Нямеччыну, яны прынеслі б не свабоду, а рабства, не развіццё, а спусташэнне, не прагрэс, а здзічэнне”. Асобна Энгельс адзначаў, што перамога Расіі над Нямеччынай “азначае падаўленне нямецкага сацыялізму”, г. зн. і Сацыял-дэмакратычнай партыі, і сацыяльных здабыткаў нямецкіх работнікаў. Францыя ж, дзеючы поплеч з Расіяй, таксама “не можа прынесці Нямеччыне ніякай вызвольнай ідэі”.

Калі мы будзем памятаць напісанае Энгельсам у 1891–1892 гг., то зразумеем, чаму большасць нямецкай сацыял-дэмакратыі выступіла ў 1914-м на абарону сваёй краіны, а яе дэпутаты ў Райхстагу галасавалі за ваенныя крэдыты.

З ЧАГО ПАЧНЕЦЦА ВЯЛІКАЯ ВАЙНА І МАГЧЫМАСЦІ АРМІЙ

Прабачачы вялікую вайну ў Еўропе, Энгельс 13–14 верасня 1886 г. у лісце да аднаго з правадыроў нямецкіх сацыялістаў Аўгуста Бебеля рабіў такую выснову: “…супярэчнасці паміж Аўстрыяй і Расіяй на Балканскім паўвостраве нагэтулькі абвастраюцца, што вайна становіцца больш імавернай, чым захаванне міру”.

І тамсама ён пісаў, што чакае Еўропу: “…у перспектыве хаос з адным толькі несумненным вынікам: масавая бойня ў нечуваным дагэтуль маштабе, аскудзенне Еўропы ў нечуванай дагэтуль ступені і, у рэшце рэшт, крушэнне усёй старой сістэмы”.

У такіх выпадках кажуць: як у ваду глядзеў.

Прадбачачы вайну, Энгельс заняўся вывучэннем мілітарнага патэнцыялу розных еўрапейскіх краін. У цытаваным лісце да Бебеля ён даў трапную ацэнку аўтрыйскай, нямецкай, турэцкай, італьянскай, французскай армій.

Пісаў ён і аб царскім войску: “Рускія, як заўсёды, падманваюцца наконт сваіх вялізных — на паперы — сілаў; яны надзвычай слабыя пры наступленні, але моцныя пры абароне ўласнай краіны. Іх найбольш ўразлівая мясціна, акрамя вышэйшага камандавання, — недахоп здольных афіцэраў для камандавання вялізнымі масамі; краіна не прадукуе такой колькасці адукаваных людзей”.

Катастрофа царскай арміі ў час наступальнай аперацыі ва Усходняй Прусіі (жнівень 1914 г.) пацвердзіла правільнасць назіранняў Энгельса. Скажуць: а брусілаўскі прарыў? Адкажам: прарыў той скончыўся катастрофай. Уцёкі расійскіх вайскоўцаў былі панічныя. Каб навесці нейкі парадак, былі створаны “батальёны смерці”, або “заградительные отряды”. (Троцкі у Грамадзянскую і Сталін у Другую сусветную выкарыстаюць гэтую вынаходку.)

ПАРТЫЙНАСЦЬ НАВУКІ

Тыя, хто жыў у СССР, ведае, што такое партыйнасць навукі, літаратуры і мастацтва. Нават дысертацыю па матэматыцы нельга было абараніць без цытат з Маркса, Энгельса, Леніна, партыйных пастаноў і прамоў дзейнага генеральнага сакратара КПСС. Практыка бальшавікоў цалкам разыходзілася з тым, як да навукі падыходзіў Энгельс.

У 1875 г. у г. Гота праходзіў аб’яднаўчы з’езд дзвюх рабочых партый. Маркс, прачытаўшы праект праграмы новай і адзінай партыі, напісаў даволі непрыемную для яе аўтараў крытыку, якую так і назвалі — “Крытыка Гоцкай праграмы”. Кіраўнікі партый дзеля таго, каб працэс аб’яднання прайшоў паспяхова, схавалі Марксаў тэкст пад сукно. “Крытыку Гоцкай праграмы” апублікавалі толькі ў 1891 г., калі нямецкія сацыял-дэмакраты рыхтаваліся прыняць новую праграму партыі. Публікацыя ў часопісе Die Neue Zeit выклікала абурэнне партыйных правадыроў, пачуліся заклікі прыструніць рэдактара Карла Каўцкага. На абарону свабоды слова ў партыйным жыцці выступіў Энгельс. У лісце да Аўгуста Бебеля, ён пісаў “…ніякая партыя той ці іншай краіны не можа прымусіць мяне маўчаць, калі я вырашыў гаварыць. (…) Вам, партыі, патрэбна сацыялістычная навука, а яна не можа існаваць без свабоды развіцця. Тут ужо даводзіцца мірыцца з усякімі непрыемнасьцямі, і лепш за ўсё рабіць гэта з годнасцю, без нервовасці”. А ў лісце да Каўцкага удакладняў, што “ўсякая партыйная цэнзура выключаецца”.

***

Творчая спадчына Энгельса вельмі багатая. Тут я не паказаў ягоныя погляды і падыход яшчэ да некаторых іншых пытанняў, аднак і тое, што тут выкладзена, дае, як я мяркую,  падставу сцвярджаць, што позні марксізм паўплываў і на беларускіх сацыялістаў. Творчая спадчына Фрыдрыха Энгельса, Карла Каўцкага, Эдуарда Бернштайна, Ота Баўэра, Карла Рэнера ды іншых дзеячаў таго часу ў значнай меры стала асновай для таго, што называюць заходнім марксізмам, а заходні марксізм нароўні з іншымі філасофскімі, сацыялагічнымі, эканамічнымі і палітычнымі вучэннямі і цяпер уплывае на грамадскую думку заходніх краін. Пэўны ўплыў ён мае і на посткамуністычнай прасторы.

Анатоль Сідарэвіч.

Belarusian social democratic party (Hramada)

О МЕХАНИЗМЕ ОТВЕТСТВЕННОСТИ ЛЮДЕЙ В ЧЕРНОМ

27.11.2020

Правовой аспект

Доктар юрыдычных навук і
былы судзьдзя Канстытуцыйнага суду
Міхаіл Пастухоў

Жестокие репрессии против участников мирных акций 8 ноября и рекордное количество задержанных вновь ставят в повестку дня вопрос об ответственности силовиков и помогающих им «правоохранителей».

Будет ли этому когда-то конец? И получат ли безликие люди в черном наказания за свои злодеяния?

«Московский механизм» ОБСЕ запущен

Как известно, 5 ноября с.г. на заседании Постоянного совета ОБСЕ в Вене был заслушан доклад австрийского профессора права Вольфганга Бенедека о нарушениях в ходе президентских выборов в Беларуси. Этот доклад был подготовлен группой экспертов в рамках так называемого Московского механизма реагирования на факты массового и грубого нарушения государством-членом ОБСЕ своих международных обязательств. Этот механизм ранее применялся в отношении Беларуси после выборов в декабре 2010 г.

Данная процедура была начата по инициативе 17 государств-членов ОБСЕ, в том числе США, Канады, Германии, Великобритании, Франции, Польши, Чехии, Румынии, прибалтийских республик. В результате анализа информации эксперты ОБСЕ пришли к выводу, что президентские выборы в Беларуси не отвечали международным стандартам и, более того, были сфальсифицированы. В докладе также отмечалось, что белорусские власти систематически нарушали права граждан на мирные демонстрации, а также применяли пытки и бесчеловечное обращение с задержанными.

Постоянный совет ОБСЕ рекомендовал всем государствам-членам ОБСЕ придерживаться в отношениях с властями Беларуси положений доклада и не признавать итоги прошедших выборов.

Белорусские власти проигнорировали решение постоянного совета ОБСЕ. Представители России устами председателя комитета Госдумы Леонида Калашникова заявили, что не будут прислушиваться к рекомендациям ОБСЕ.

Конечно, это – плохие манеры на международном уровне: не признавать принятые органом ОБСЕ решения. Ведь рано или поздно их придется выполнять. Именно на это направлен Московский механизм исполнения решений в отношении государств-членов ОБСЕ, нарушающих международные стандарты в области прав человека.

Механизм универсальной юрисдикции можно использовать

Белорусский правозащитник Гарри Погоняйло недавно в интервью журналистам заявил о том, что имеется возможность задействовать механизм универсальной (международной) уголовной юрисдикции по фактам применения насилия, пыток и других актов агрессии со стороны силовиков. По его мнению, жертвы преступлений против человечности могут обращаться в правоохранительные органы государств, в законодательстве которых установлена ответственность за совершение преступлений в области прав человека, а именно: произвольные задержания, пытки, внесудебные казни.

Да, такая возможность имеется. Но трудно представить, что белорус, эмигрировавший, скажем, в Украину, будет требовать от местных органов следствия возбудить уголовное дело, например, по статье «геноцид». Какой будет результат? Весьма вероятно, что органы следствия не захотят заниматься расследованием такого сложного и политизированного уголовного дела. Тем более, что это вызовет широкий резонанс и обострение отношений между странами.

Следует также отметить, что в сентябре 2020 г. была реализована инициатива по обращению в Международный уголовный суд с целью привлечения Александра Лукашенко за совершение преступлений против человечности. Под этим обращением подписались свыше 37 тысяч человек из 102 стран мира. Однако обращение не было принято к рассмотрению. Формальной причиной послужило то, что Беларусь не присоединилась к Римскому договору 1998 г. об учреждении Международного уголовного суда.

18 сентября 2020 г. в  Совете ООН по правам человека прошли дебаты по ситуации с правами человека в Беларуси. Страны-члены Совета большинством голосов (23 – за, 2 – против, 22 – воздержались) приняли резолюцию, осуждающую действия белорусских властей в связи с нарушениями прав человека. Кроме того, Совет предложил правительству Беларуси урегулировать ситуацию и начать диалог с политической оппозицией. Однако действующая власть проигнорировала рекомендации Совета ООН.

Один из лидеров оппозиции «в изгнании» Павел Латушко, основываясь на материалах доклада Вольфганга Бенедека и высказанных в нем рекомендациях в адрес Республики Беларусь, заявил о возможности учреждения международного органа по расследованию уголовных преступлений в отношении белорусских граждан после президентских выборов. Другими словами, речь идет о создании международного трибунала по Беларуси.

Здесь снова возникает ряд правовых и организационных вопросов. Так, решение об этом принимает Совет безопасности ООН, где право решающего голоса имеют Россия и Китай. Они, вероятно, заблокируют подобную инициативу. К тому же работа международного трибунала не может начаться при сохранении нынешней власти.

Можно ли создать «свой» трибунал?

Такой призыв все чаще звучит на акциях протестующих. Он стал общим хором после смерти 31-летнего Романа Бондаренко. Люди требуют строгой ответственности для силовиков за содеянное. Этот вопрос может быть решен путем создания особого суда, который займется рассмотрением данной категорией уголовных дел. Между тем, в действующем законодательстве (Конституции и Кодексе о судоустройстве и статусе судей) указывается, что образование чрезвычайных судов запрещается.

Будет ли создание «Белорусского народного трибунала» означать образование чрезвычайного суда? На практике такими судами признаются особые органы, создаваемые за рамками действующей судебной системы для упрощенного и ускоренного рассмотрения отдельных категорий уголовных дел. Общим для них является то, что они образовывались в нарушение законодательного порядка.

Очевидно, что Белорусский народный трибунал будет претендовать на статус особого суда по ряду причин. Во-первых, на первоначальном этапе он будет находиться за рамками  системы судов. Во-вторых, он будет рассматривать определенные категории уголовных дел, связанные с оценкой действий силовиков и лиц, отдававших приказы на применение насилия в отношении мирных граждан. В-третьих, порядок формирования этого суда, его полномочия и специфика рассмотрения дел могут быть установлены в особом порядке.

Однако отмеченные особенности могут получить законодательное оформление, а сам «трибунал» может быть признан специализированным судом. В частности, он может стать новой коллегией Верховного суда, которая может выступать в качестве суда первой инстанции. Главное – чтобы он имел легальный статус и действовал на основании общих правил судопроизводства.

Belarusian social democratic party (Hramada)

«ВЧЕРАШНИЙ ДЕНЬ»

Председатель Верховного Совета Республики Беларусь в 19941996 годах.
Генерал-лейтенант милиции (1993). Заслуженный юрист Белоруссии (1994).

20 лет назад в Республике Беларусь был осуществлен конституционный переворот. Он был осуществлен через республиканский референдум 24 ноября 1996 года. И, я не хочу сегодня говорить о том, что была попрана Конституция, ликвидирована законодательная ветвь власти, что в стране установился жесткий авторитарный режим, который иногда называют даже диктатурой. Победил президент и его окружение. так они об этом заявили на весь мир.

Но, какие же результаты этой победы? Кому стало легче и лучше жить за эти 20 лет? Что от этого конституционного переворота получила страна? Я не нахожу положительных ответов на эти и другие вопросы. Президентская вертикаль тоже молчит и юбилей не отмечает. Она все время что-то ищет и, видимо, не находит.

По моим предположениям власть ищет вчерашний день. Ищет уже более 20 лет и не может найти. Однако не все еще потеряно, Моисей 40 лет водил евреев по пустыне, так, что 20 лет у нас еще впереди. Хотя во вчерашний день вернуться уже нельзя даже и после 40 лет поисков. Так, для чего был нужен ноябрьский референдум в 1996 году, кому нужна была эта война между государственными ветвями власти?

М. Гриб.

Belarusian social democratic party (Hramada)

Памяці сябра БСДП Марыі Аліевай

25.11.2020

Абкам Мінскай абласной арганізацыі разам са сваімі сябрамі далучаецца да агульнай смуткі ўсіх родных і блізкіх людзей па страце Марыі Рыгораўны Аліевай.

24 лістапада 2020 г. на 68-м годдзе жыцця памерла Марыя Рыгораўна Аліева. Пад час тэлефоннай размовы ёй стала блага і яна згубіла прытомнасць. Лекары паўгадзіны змагаліся за яе жыццё і справабавалі яе рэанімаваць, аднак аслаблены арганізм не справіўся… Летась яна перанесла інсульт, аднак не магла быць абыякавай да таго, што адбываецца ў краіне.
Марыя Рыгораўна казала, што не можа проста сядзець, бо знаходзячыся ў пастаянным руху яна жыве. Яна лічыла, што сваёй актыўнасцю яна набліжае дзень нашай перамогі…
Для старой партыйнай гвардыі Марыя Рыгораўна была паважаным чалавекам. Партыйная актывістка, прафсаюзны лідар…
Для новай хвалі яна стала адным з сімвалам пратэстнай Серабранкі. Яе шмат хто ведаў і прыслухоўваўся да яе словаў, яна ўмела матываваць людзей… Яе кватэра стала фактычным штабам мікрараёна. Да яе асабіста прыхадзілі міліцыянты, каб дамаўляцца, бо ведалі, каго будзе слухаць народ і за кім ён пойдзе.
Марыя Рыгораўна не прапускала і маршы пенсіянераў… Толькі ёй на вясёлае вітанне АМАПу “Хлопчыкі, Жыве Беларусь!” яны сціснуў зубы адказвалі: “Жыве!”
Яркая, ініцыятыўная, бястрашная і прамалінейная – яна была прыкладам жаночага лідэрства і актывізма.
Да апошняга ўздыха яна была разам з партыйцамі і апошні, хто чуў яе голас, быў партыец.
Яе моцна ўсхваляваў і раз’юшыў факт атрымання пратаколу, які быў складзены на яе дачку за ўдзел у мітынгу 25 кастрычніка. Яе вінавацілі па вядомаму арт. 23.34 за ўдзел у несанкцыяваным мітынгу… З гэтым перажываннем яна не справілася…
Вечная табе памяць Марыя Рыгораўна, спачывай з мірам…
Развітанне з Марыяй Аліевай адбудзецца ў чацвер 26 лістапада 2020 г. з 10:00 да 11:00 у Доме смутку па вул. г. Мінск, вул. Куляшова, 12.

У ПАДТРЫМКУ СВЯТЛАНЫ ЦІХАНЎСКАЙ

Алесь Сдвіжкоў, былы вязень сумлення, арт. 130 КК РБ

Я падтрымліваю дабрасумленныя, шчырыя, самаадданыя намаганні Святланы Ціханоўскай ва імя вольнай Рэспублікі Беларусь, дзе перад усім паважаюцца грамадзянскія свабоды, націянальная годнасць, імкненне да шчасцю і дабрабыту кожнай сямьі нашай роднай краіны.

Я цалкам за трывалую падтрымку Святланы Ціханоўскай, як сапраўднага лідара беларускага націянальнага супраціву, як духоўнай маці пратэстнага руху, як выключнай дэмакратычнай дзеячкі сучаснай Беларусі.

Я адмыслова заклікаю шаноўную Святлану Ціханоўскую разам са ўсімі яе прыхільнікамі быць рэалістамі ды супольна патрабаваць пакуль немагчымага:

─ парламентскай дэмакратыі,

─ павагі да правоў чалавека і адзінага гаспадара сваёй праці,

─ прававой дзяржавы,

─ міжнароднага трыбуналу над чырвона-зялёнымі злачынцамі,

─ вяртання нашай маладой і старажытнай краіны ў Еўропу.

Я за цудоўную жанчыну Святлану Ціханоўскую! І вельмі шаную яе жаночае беларускае хараство.

Жыве Беларусь!

21 лістпада 2020 года.

БСДП у справе далучэння Беларусі да Рымскага статута

Як вядома, у нідэрландскім горадзе Гаага месціцца Міжнародны крымінальны суд. Яго дзейнасць рэгулюецца Рымскім статутам, які ўступіў у сілу 1 ліпеня 2002 года. Рэспубліка Беларусь пад кіраваннем рэжыма Лукашэнкі Рымскі статут не падпісала і не ратыфікавала.

Злачынствы супраць чалавечнасці, якія рэжым Лукашэнкі зараз здзяйсняе ў адносінах да беларусаў, падпадаюць пад юрысдыкцыю Міжнароднага крымінальнага суда (МКС) ў Гаазе. Таму лагічна, што пад час свайго візіту ў Нідэрланды Святлана Ціханоўская на сустрэчы з прэм’ер-міністрам гэтай краіны Маркам Рутэ закранала пытанне прыцягнення да адказнасці за злачынствы супраць чалавечнасці ў Беларусі.

Святлана Ціханоўская заявіла, што ў будучыні Беларусь абавязкова падпіша Рымскі статут Міжнароднага крымінальнага суда. Пакуль гэтага не адбылося, яна будзе звяртацца ў Савет бяспекі ААН для правядзення следства і склікання трыбунала па Беларусі: “Забойствы Бандарэнка, Тарайковского, Крыўцова не застануцца беспакаранымі. Таксама ў нас ёсць сведчанні сотняў чалавек, якія былі збітыя ў турмах, прайшлі праз катаванні ці згвалтаванні. І падчас Народнага Трыбунала мы збярэм яшчэ больш доказаў, каб датычныя ў выніку панеслі адказнасць за свае злачынствы”.

Святлана Ціханоўская пад час свайго візіту ў Нідэрланды сустрэлася з беларусамі БеНіЛюкс. Ад Люксембурга там быу Міхаіл Кучараў, які ў рамках міжнароднай кампаніі #GlobalFreedomWay разам з намеснікам Барысаўскай арганізацыі БСДП (Грамада) Ігарам Леднікам ініцыяваў стварэнне сеткі міжнародных каардынатараў з мэтай прыцягнення Лукашэнку да адказнасці ў МКС у Гаазе.

Магчымасць прыцягнення Лукашэнкі да адказнасці за злачынствы супраць чалавечнасці маецца пад час рэалізацыі “дарожнай карты” (eBelarus + eUnion) пры падтрымцы ЗША і Вялікабрытаніі – краінаў-гарантаў бяспекі Беларусі па Будапешцкім мемарандуме. Гэта прадугледжана ў рамках Сумеснай Дэкларацыі па лічбавай эканоміцы краінаў ЕС і Усходняга партнерства.

На Сусветным Кангрэсе Беларусаў 2020, які прайшоў 31-га кастрычнiкa ў анлайн рэжыме, пад час сэкцыі “Квіток у Гаагу. Трыбунал” Ігар Леднік агучыў ініцыятыву Барысаўскай арганізацыі БСДП (Грамада) па прыцягненню Лукашэнкі да адказнасці ў МКС у якасці першага крока рэалізацыі (eBelarus + eUnion).  Краіны-гаранты ЗША і Вялікабрытаніі згодна абавязацельствам перад Беларуссю па Будапешцкім мемарандуме вынясуць на Раду Бяспекі ААН прынняццё па гэтаму пытанню адмысловай рэзалюцыі.

Пратакол пасядження Абкаму Менскай абласной аргранізацыі БСДП (Грамада)

ПРАТАКОЛ

 пасяджэння  Менскага  абласнога   камітэта   Беларускай сацыял-дэмакратычнай    партыі    ( Грамада )

21  лістапада  2020 г.       офіс  БСДП            вул. Кулман, 9   г. Менск.

Колькасць сябрау абласнога камітэта — 5. Прысутнічалі  4 сябры  абласнога  камітэта:  Абрамовіч  А. М.,   Сдвіжкоу  А. М., Юрэвіч А.В.,   Яхімовія А. П.   Кворум  маецца.

Старшыня пасяджэння   Абрамовіч А.  М. Сакратар пасяджэння    Юрэвіч  А.В.        

Слухалі: Юрэвіча А. В. аб парадку дня.  Галасавалі :  “ за “  — 4 .   Прынята.

Парадак дня:

1. Аб  даце  правядзення  справаздачна – выбарчай  канферэнцыі  Менскай  абласной  арганізаціі  БСДП  і  парадку   дня; 

2. Аб  норме  прадстауніцства;                                                                                          

3. Аб  датах  правядзення  справаздачна – выбарчых  сходау  у  раённых  арганізацыях  і  суполках  Менскай  вобласці;                                                                                                       

4. Аб  выбарах  дэлегатау  на  абласную  канферэнцыю; 

5. Аб  прадстауленні  пратаколау  у  Менскі  абкам  і  звестак  аб  сябрах выбраных  раённых  камітэтау і  рэвізорах;  

6.Рознае.                                                                                                                                                                                

1. СЛУХАЛІ: Абрамовіча А. М., аб даце  правядзення абласной  канферэнцыі.             РАШЫЛІі: правесці справаздачна-выбарчую канферэнцыю  Менскай  абласной  арганізацыі БСДП 20-га лютага 2021 году з парадкам дня, зацвержаным раней.      ГАЛАСАВАЛІ: “за“—4. Прынята.                                             

2.  Аб норме  прадстауніцства СЛУХАЛІ Юрэвіча А. В. Ён прапанавау вылучыць аднаго  дэлегата  ад  пяці  сябрау па  спіску  раённых  арганізацый  і  суполак.         РАШЫЛІ :  устанавіць  норму  адін  ад  пяці сябрау па  спісу  прадстауленнаму  у  абкам  разам  з  пратаколамі  сходау. Спісы  раённых  арганізацый  і суполак і звесткі пра новых сяброу партыі і сяброу  райкамау прадставіць  у Менскі  абкам на  офіс  партыі  па  вуліцы Кульман дом № 9, памяшканне 607 да 01.02.2021г. ГАЛАСАВАЛІ: “за“—Прынята.

3. СЛУХАЛІ : Юрэвіча  А. В.  аб  датах   правяденяя  справаздачна-выбарчых  сходау у раённых арганізацыях і суполках  вобласці.  РАШЫЛІ : рэкамендаваць  правесці  справаздачна – выбарчыя сходы  у  Барысаускім раёне 12 снежня ,  у Уздзенскай  і  Маладзечанскай  раённых арганізацыях  19  снежня  г.г., у  Пухавічскай  суполцы  26.12.2020 г.,  а у  Салігорскай, Бярэзінскай і Жодзінскай  16.01 2021  г..  Адказныя  з  сяброу абласнога  камітэта  партыі за Узду ,  Пухавічі  і  Салігорск  Юрэвіч  А.В.,  а  за  Маладзечна,  Барысаускі  раён, Бярозіно  і  Жодзіна Абрамовіч А.М.. Іншыя прапановы у час абмяркавання не паступалі.  ГАЛАСАВАЛІ :    “ за “ –  4 .   Прынята.

4. ПАСТАНАВІЛІ:  выбары  дэлегатау на абласную справаздачна-выбарчую  канферэнцыю  правесці у раённых арганізацыях і суполках да лютага 2021 г. Рэкамендаваць  выбары  дэлегатау з  раёнау  праводзіць на  справаздачна – выбарчых  сходах.  Пратаколы  прадставіць  да  01. 02. 2021 году. ГАЛАСАВАЛ1: «за» — 4;  Прынята.                                             

5.  ВЫРАШЫЛІ  п.5  у  пункце  2.                                                                                             

6.  АБМЕРКАВАЛІ :  пытанні  пра  партыйную  дысцыпліну  і справаздачы  ( дакумантау )  ад  райкамау  у  Абкам  і  Абкаму   у  упрауленне  юсьтыцыі  Менскага  аблвыканкаму.                                                                                                   

Старшыня  пасяджэння             А. М. Абрамовіч

Сакратар   пасяджэння             А. В. Юрэвіч       

Абрамовіч А.М. Старшіня
Юрэвіч А.В. Сякратар
Сдвіжкоў А.М. Сябра Абкаму
Яхімовіч А.П. Сябра Абкаму

Дэбаты: гарантыі бяспекі Лукашэнкі vs гарантыі бяспекі Беларусі

Намеснік старшыні Барысаўскай арганізацыі БСДП (Грамада), намеснік дырэктара Інстытута даследавання расійскай агрэсіі (Кіеў), сааўтар сумеснай дэкларацыі па лічбавай эканоміцы краін ЕС і УП Ігар Леднік.

Запуск 21 лістапада партыйнага YouTube-канала БСДП News распачаўся са скандальнай размовы са старшынёй Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі (Грамада) Ігарам Барысавым, якая стала падставай для сябра БСДП Ігара Ледніка выклікаць партыйнага лідара на дэбаты.

У размове з журналістам Алесем Бураковым на тэму: «Ці ёсць дыялог у грамадстве і як выйсці з палітычнага крызіса?» Ігар Барысаў разважае пра тое, што “грамадства павінна прапанаваць Лукашэнке пэўныя гарантыі бяспекі, нават негледзячы на тыя ахвяры…”.

Нагадаем, што ў мінулым годзе грамадства вельмі негатыўна адрэагавала на ініцыятыву дэпутаткі ад Аб’яднанай грамадзянскай партыі Ганны Канапацкай, якая выносіла на разгляд “парламента” адпаведны законапраект аб гарантыях бяспекі прэзідэнту. “Несменяемы” Лукашэнка не можа сабе нават уявіць, што калісьці ён можа пазбавіцца ўлады, таму і бегае па Менску са сваім сынам Мікалаем, даўшы яму ў рукі аўтамат.

Развагі Барысава пра гарантыі бяспекі Лукашэнкі “нават негледзячы на тыя ахвяры…” яшчэ больш небяспечныя, чым ініцыятыва Канапацкай. Барысаў дакладна ведае пра ініцыятыву Ледніка аб адхіленні Лукашэнкі ад улады пры падтрымцы ЗША і Вялікабрытаніі – краінаў-гарантаў бяспекі Беларусі па Будапешцкім мемарандуме, ведае пра зварот барысаўскіх сацыял-дэмакратаў да дэпутатаў “парламента” па гэтаму ж пытанні і іх адмоўны адказ, а таксама пра разгляд ЦРК БСДП скаргі Ледніка “Аб адпаведнасці дзейнасці кіраўніка БСДП яе Праграме і Статуту”.

Дзеля прыцягнення Лукашэнкі і ягонага атачэння да адказнасці за злачынствы супраць чалавечнасці Ігар Леднік у рамках міжнароднай кампаніі #GlobalFreedomWay ініцыяваў стварэнне сеткі міжнародных каардынатараў з цэнтрам у Люксембургу, куды 11 чэрвеня 2015 года ён быў запрошаны на зацвярджэнне Сумеснай Дэкларацыі па лічбавай эканоміцы краінаў ЕС і Усходняга партнерства ў якасці яе суаўтара.

На Сусветным Кангрэсе Беларусаў 2020, які прайшоў 31-га кастрычнiкa ў анлайн рэжыме, пад час сэкцыі “Квіток у Гаагу. Трыбунал” Ігар Леднік пад сімволікай БСДП агучыў магчымасць прыцягнення Лукашэнкі да адказнасці ў МКС у Гаазе пад час рэалізацыі “дарожнай карты” (eBelarus + eUnion) пры падтрымцы ЗША і Вялікабрытаніі – краінаў-гарантаў бяспекі Беларусі па Будапешцкім мемарандуме. Па выніках Кангрэса ствараецца аднаіменная рабочая група “Квіток у Гаагу. Трыбунал”.

На дадзены момант дасягнута дамоўленасць з міжнароднай арганізацыяй Global Rights Compliancе, якая месціцца ў Гаазе і здзяйсняе кансультатыўна-прававое суправаджэнне разгляду спраў па міжнародным злачынствам, аб суправаджэнні адзінага кейсу па Украіне і Беларусі, згодна якому на разгляд Рады Бяспекі ААН ЗША і Вялікабрытанія – краіны-гаранты бяспекі Украіны і Беларусі, вынясуць адмысловую рэзалюцыю аб прыцягненні да адказнасці ў МКС у Гаазе – ва Украіне за ваенныя злачынствы, а ў Беларусі за злачынствы супраць чалавечнасці. З гэтай нагоды GRC уключыла пяць беларусаў у свой цыкл вэбінараў па падрыхтоўцы спраў для разгляду ў МКС.

Каманда ІТ-спецыялістаў на чале з Валерыям Цапкалам падхапіла рэалізацыю «дарожнай карты» (eBelarus + eUnion) і пад eBelarus, е-рэзедентамі якой будуць беларусы з Радзімы і якія жывуць у замежжы (вопыт Эстоніі), і ўжо сроблена адмысловая ID-картка. 

Гарантыямі бяспекі для Лукашэнкі “нават негледзячы на тыя ахвяры…” лідар партыі Ігар Барысаў жадае паставіць на ўсім вышэй пералічаным тлусты крыж!

Дэбаты: “гарантыі бяспекі Лукашэнкі vs гарантыі бяспекі Беларусі” павінны паказаць грамадству, што пазыцыя Ігара Барысава не ёсць афіцыйнай пазыцыяй БСДП і іх правядзенне будзе спрыяць незалежнаму правасуддзю ў МКС на карысць ахвяраў злачынстваў супраць чалавечнасці рэжыма Лукашэнкі.

Акрамя таго, у МКС у Гаазе трэба прадастаўляць кантэкст у якім Лукашэнка здзяйсняе злачынствы супраць чалавечнасці, пачынаючы з першых зніклых і забітых у Беларусі, уключна з Віктарам Ганчарам, забітага за ягонае заключэнне па парушэнню Лукашэнкам Канстытуцыі і законаў Рэспублікі Беларусь. Пад час дэбатаў Ігар Барысаў надасць свае юрыдычныя довады па гарантыям бяспекі для Лукашэнкі, а Ігар Леднік свае ў падтрымку гарантыяў бяспекі Беларусі па Будапешцкім мемарандуме, які Лукашэнка ад імя Беларусі падпісаў 5 снежня 1994 года і «рэферэндумам» 14 траўня 1995 года гэтыя гарантыі бяспекі перакрэсліў, зацвердзіўшы інтэграцыю з РФ і сімвалы, як ў прарасейскім Прыднястроўі!

Тым больш, дэбаты адкажуць і на пытанне што рабіць з “саюзнай дзяржавай” Беларусі і Расеі, супраць ініцыятараў стварэння якой будуць накладзеныя санкцыі згодна прынятаму Кангрэсам ЗША “Акту аб дэмакратыі, правах чалавека і сувэрэнітэце Беларусі 2020 году”.

12 траўня 2020 года БСДП (Грамада) па ініцыятыве Ігара Ледніка і за подпісам Ігара Барысава, прытрымліваючыся нормаў Канстытуцыі-1994 і ўскладзеных на Рэспубліку Беларусь Статутам ААН і Будапешцкім мемарандумам міжнародных абавязацельстваў, накіравала зварот у ААН аб скасаванні рэгістрацыі ў Сакратарыяце ААН «саюзнай дамовы» паміж Беларуссю и Расеяй. Зараз кампанію непрызнання гэтага “саюза”, які надае Пуціну падставы трымаць Лукашэнку пры ўладзе, падхопяць беларусы і ў замежжы, прапануючы ўрадам краінаў, дзе яны пражываюць, падтрымаць ініцыятыву беларусаў, якія жывуць на радзіме ва ўмовах “захопленай” Лукашэнкам дзяржавы. Яму ў гэтым дапамагла РФ, парушыўшы гарантыі бяспекі Беларусі па Будапешцкім мемарандуме.

Вынікі дэбатаў увайдуць у даказовую базу ў справе па Беларусі для “гарантаў”, для Рады Бяспекі ААН, для МКС у Гаазе і для краінаў, якія ўжо распачалі ўзбуджаць крымінальныя справы па універсальнай юрысдыкцыі за злачынствы супраць чалавечнасці ў Беларусі.

З улікам наяўнасці скаргі Ігара Ледніка ў ЦРК, якая не разглядаецца на працягу амаль ужо трох месяцаў, удзельнікі Менскай абласной арганізацыі, якая прайшла 21 лістапада, вырашылі накіраваць інфармацыю усім сябрам ЦК БСДП і партыйнаму экспертна-анаітычнаму савету.

Ігару Барысаву Барысаўская арганізацыя БСДП (Грамада) прапануе прызначыць месца і час дэбатаў: гарантыі бяспекі Лукашэнкі vs гарантыі бяспекі Беларусі.